Pierwsze wzmianki o miejscowo┼Ťci Kruszyna pochodz─ů z pierwszej po┼éowy XIV wieku. Ale z┼éota era dla tego miejsca zacz─Ö┼éa si─Ö dopiero na pocz─ůtku XVII wieku, kiedy to panna Aleksandra Koniecpolska po┼Ťlubi┼éa pana Kacpra Denhoffa. Pan m┼éody uczyni┼é z Kruszyny swoj─ů rodow─ů siedzib─Ö, nie oszcz─Ödzaj─ůc pieni─Ödzy na jej rozbudow─Ö.

Pa┼éac wzniesiono oko┼éo 1630 roku wed┼éug projektu Tomasza Ponciniego, znanego w┼éoskiego architekta. Nale┼╝a┼éa do najwspanialszych pa┼éac├│w magnackich, a por├│wna─ç j─ů mo┼╝na by┼éo z takimi rezydencjami, jak te wzniesione w Rogalinie czy ┼üa┼äcucie. W 1649 roku Jean Le Laboureur pisa┼é, i┼╝ jest to jeden ”z zamk├│w najwspanialszych w Polsce”. Kruszyna sta┼éa si─Ö tak┼╝e miejscem, w kt├│rym go┼Ťcili kr├│lowie. W┼éadys┼éaw IV Waza, a tak┼╝e Jan Kazimierz, odwiedzali tutejszy pa┼éac kilkakrotnie. W 1669 roku po ┼Ťlubie na Jasnej G├│rze odby┼éy si─Ö w kruszy┼äskiej rezydencji uroczysto┼Ťci weselne kr├│la Micha┼éa Korybuta Wi┼Ťniowieckiego i arcyksi─Ö┼╝niczki austriackiej, Eleonory Marii, siostry cesarza Leopolda I. Kr├│lowa mieszka┼éa tu zreszt─ů przez kilka miesi─Öcy w 1673 roku po ┼Ťmierci m─Ö┼╝a.

Pałac w Kruszynie

Kacper Denhoff, kt├│rego r├│d pochodzi┼é z Westfalii , dodatkowo ufundowa┼é dla siebie i swojej rodziny kaplic─Ö grobow─ů w sanktuarium na Jasnej G├│rze. Tw├│rca pot─Ögi rodu Denhoff├│w mia┼é wyj─ůtkowy sentyment do Kruszyny. By─ç mo┼╝e wzi─Ö┼éo si─Ö to dlatego, gdy┼╝ unikn─ů┼é w tym miejscu ┼Ťmierci. Uciekaj─ůc przed galopuj─ůcym ody┼äcem, musia┼é wspi─ů─ç si─Ö na rosn─ůce tam olbrzymie drzewo kruszyny. Ta kr├│tka legenda wyja┼Ťnia┼éaby r├│wnie┼╝ nazw─Ö miejscowo┼Ťci.

Kacper Denhoff, kt├│rego r├│d pochodzi┼é z Westfalii , dodatkowo ufundowa┼é dla siebie i swojej rodziny kaplic─Ö grobow─ů w sanktuarium na Jasnej G├│rze. Tw├│rca pot─Ögi rodu Denhoff├│w mia┼é wyj─ůtkowy sentyment do Kruszyny. By─ç mo┼╝e wzi─Ö┼éo si─Ö to dlatego, gdy┼╝ unikn─ů┼é w tym miejscu ┼Ťmierci. Uciekaj─ůc przed galopuj─ůcym ody┼äcem, musia┼é wspi─ů─ç si─Ö na rosn─ůce tam olbrzymie drzewo kruszyny. Ta kr├│tka legenda wyja┼Ťnia┼éaby r├│wnie┼╝ nazw─Ö miejscowo┼Ťci.

Kacper Denhoff, kt├│rego r├│d pochodzi┼é z Westfalii , dodatkowo ufundowa┼é dla siebie i swojej rodziny kaplic─Ö grobow─ů w sanktuarium na Jasnej G├│rze. Tw├│rca pot─Ögi rodu Denhoff├│w mia┼é wyj─ůtkowy sentyment do Kruszyny. By─ç mo┼╝e wzi─Ö┼éo si─Ö to dlatego, gdy┼╝ unikn─ů┼é w tym miejscu ┼Ťmierci. Uciekaj─ůc przed galopuj─ůcym ody┼äcem, musia┼é wspi─ů─ç si─Ö na rosn─ůce tam olbrzymie drzewo kruszyny. Ta kr├│tka legenda wyja┼Ťnia┼éaby r├│wnie┼╝ nazw─Ö miejscowo┼Ťci.

Herb Denhoff├│w

Podczas ustalania szczeg├│┼é├│w hucznego wesela nikt nie pomy┼Ťla┼é, ┼╝e Otto mo┼╝e mie─ç inne plany. M┼éody cz┼éowiek by┼é ju┼╝ zakochany po uszy w Zofii (Barbarze?) Szafraniec, c├│rce dzier┼╝awcy wsi Borowno. Zd─ů┼╝y┼é si─Ö nawet pi─Öknej dziewczynie o┼Ťwiadczy─ç. I pochwali┼é si─Ö tym swojemu ojcu, licz─ůc na jego zrozumienie i pomoc w wykaraskaniu si─Ö ze swat├│w kr├│lowej Cecylii.

Kacper nie chcia┼é nawet s┼éysze─ç o planach syna. Liczy┼é, ┼╝e m┼éody p├│jdzie po rozum do g┼éowy i zapomni o Zofii. Ale tygodnie mija┼éy, a Otto nie ust─Öpowa┼é. By┼é coraz cz─Östszym go┼Ťciem w dworku Szafra┼äc├│w, zjednuj─ůc sobie coraz bardziej rodzic├│w ukochanej. Pojawi┼éy si─Ö nawet plotki, ┼╝e dziewczyna jest w ci─ů┼╝y.

Tego by┼éo ju┼╝ za wiele dla Kacpra. Pewnego wieczoru zebra┼é w pa┼éacu najgorszych drab├│w z okolicy. Spi┼é ich gorza┼ék─ů, naobiecywa┼é gruszek na wierzbie, i kaza┼é i┼Ť─ç spali─ç dworek Szafra┼äc├│w z jego mieszka┼äcamiÔÇŽ

Przebywaj─ůcy u s─ůsiad├│w Otto zobaczy┼é ┼éun─Ö nad Borownem. By┼é pewny, ┼╝e to jaki┼Ť napad zb├│j├│w czy innego warcholstwa, wi─Öc nie wiele my┼Ťl─ůc ruszy┼é na ratunek. Po cz─Ö┼Ťci mia┼é racje, tylko nie przewidzia┼é ┼╝e podpalaczy nas┼éa┼é rodzony tatu┼Ť, kt├│ry chcia┼é raz na zawsze sko┼äczy─ç z amorami syna.

Z dopalaj─ůcych si─Ö zgliszcz Otto wyci─ůgn─ů┼é zw┼éoki ukochanejÔÇŽ B─Öd─ůcy z nim dworzanie dali zna─ç do pa┼éacu co si─Ö sta┼éo. Kacper zaciera┼é z rado┼Ťci r─Öce, nie przewiduj─ůc dalszych los├│w tej historii. Jego syn nie potrafi┼é pogodzi─ç si─Ö ze ┼Ťmierci─ů Zofii. By─ç mo┼╝e nawet przypuszcza┼é kto jest winny jego tragedii. Oszala┼éy z rozpaczy m┼éodzieniec zastrzeli┼é si─Ö na pozosta┼éo┼Ťciach tego co zosta┼éo z dworku Szafra┼äc├│w.

Teraz dopiero Kacper zda┼é sobie spraw─Ö z tego co narobi┼é. Nie chc─ůc nikogo widywa─ç, w najdalszym zak─ůtku parku wymurowa─ç kaza┼é pustelni─Ö, a miejsce ┼Ťmierci syna uwie┼äczy┼é kolumn─ů, stoj─ůc─ů do dzi┼Ť pomi─Ödzy Kruszyn─ů a Borownem. Reszt─Ö swych dni sp─Ödzi┼é samotnie w wymienionej wy┼╝ej pustelni.

Obelisk

Tyle m├│wi legenda. Tkwi w niej ziarno prawdy. Ale w tej drugiej wersji, oficjalnej, nie wyst─Öpuje Kacper. Historia dzieje si─Ö zreszt─ů wiele lat po jego ┼Ťmierci (Kacper zmar┼é w 1645 roku).

Si─Ögnijmy do kroniki: ,,Rzecz si─Ö dzia┼éa w czasach gdy panowa┼é kr├│l Jan III Sobieski. Ojciec (Aleksander Kasper) i syn (Otto) szli w konkury do tej samej panny, Barbary, c├│rki dzier┼╝awcy ze dworu w Borownie. Pewnego dnia stary Denhoff wys┼éa┼é syna na polowanie, lecz ten nie s┼éuchaj─ůc polecenia ojca skierowa┼é si─Ö okr─Ö┼╝nymi drogami do Borowna. Taki kierunek wybra┼é i ojciec kt├│ry by┼é przeciwny mezaliansowi ÔÇô na synow─ů upatrzy┼é sobie pann─Ö z Warszawskiego dworu samego kr├│la Jana III Sobieskiego ÔÇô kuzynk─Ö Marii Kazimiery. Panna zamiast urody mia┼éa bardzo wysoki posag. Kiedy syn oddali┼é si─Ö za op┼éotki ojciec kaza┼é siod┼éa─ç konie przybocznej rocie rajtar├│w i ruszy┼é do dworu w Borownie. Barbara ponownie odrzuci┼éa jego umizgi. W wybuchu z┼éo┼Ťci Denhoff nakazuje spali─ç dw├│r. Gin─ů mieszka┼äcy dworu i s┼éu┼╝ba. Barbara sp┼éon─Ö┼éa we dworze. Po akcji Dziedzic nakaza┼é powr├│t do Kruszyny. Dym nad dworem zauwa┼╝y┼é jad─ůcy w tamta stron─Ö lecz okr─Ö┼╝nymi drogami m┼éody Denhoff . Kiedy razem z jezdnymi zobaczyli co si─Ö sta┼éo zacz─Öli ┼Ťciga─ç wolno oddalaj─ůcych si─Ö napastnik├│w, s─ůdz─ůc zapewne i┼╝ nast─Öpnym celem jest ich rodzinna posiad┼éo┼Ť─ç w Kruszynie. Uchodz─ůcy te┼╝ zauwa┼╝yli po┼Ťcig. Stary Denhoff, s─ůdz─ůc ┼╝e to dzier┼╝awca go ┼Ťciga, nakaza┼é przygotowa─ç si─Ö do walki. Mia┼é zawodowych ┼╝o┼énierzy, a tamci co najwy┼╝ej ch┼éop├│w i s┼éu┼╝b─Ö. Stary Denhoff wycelowa┼é i strzeli┼é do galopuj─ůcego na czele je┼║d┼║ca. Trafi┼é. Zastrzeli┼é syna”. Dalej jest ju┼╝ tak samo jak w poprzedniej wersji legendy: za┼éamany ojciec stawia obelisk kt├│ry ma upami─Ötni─ç tragiczn─ů ┼Ťmier─ç syna, a sam karze zamurowa─ç si─Ö w pustelni w parku. Po ┼Ťmierci Aleksandra Kruszyna przesz┼éa na w┼éasno┼Ť─ç Zygmunta Wiktora, jego brata.

Smutna legenda (w jednej czy drugiej wersji) jest nadal ┼╝ywa w okolicach Kruszyny. W 2008 roku zamieszczono na obelisku upami─Ötniaj─ůcym Ottona tabliczk─Ö z napisem: ÔÇ×Tu zadano kres pi─Öknej mi┼éo┼ŤciÔÇŁ. Jest to najstarszy pomnik w okolicy Cz─Östochowy.

Translate ┬╗