Na wysokim wapiennym wzg├│rzu, po┼Ťr├│d wiekowych buk├│w, wznosz─ů si─Ö ruiny pot─Ö┼╝nej niegdy┼Ť warowni zamku Lipowiec. Powsta┼é on na miejscu wcze┼Ťniejszego za┼éo┼╝enia obronnego nale┼╝─ůcego do rycerskiego rodu Gryfit├│w.

Nowi w┼éa┼Ťciciele na pocz─ůtku XIV wieku wznosz─ů zamek murowany z wysok─ů wie┼╝─ů. Musia┼éa to by─ç pot─Ö┼╝na warownia, skoro broni┼é si─Ö w niej przed wojskiem ┼üokietka wrogi mu biskup krakowski, Jan Muskata (ten sam, o kt├│rym m├│wiono ┼╝e: „nie ma na ┼Ťwiecie niebezpieczniejszego ode┼ä cz┼éowieka”) . W pierwszej po┼éowie XV wieku zamek b─Öd─ůcy w posiadaniu Zbigniewa Ole┼Ťnickiego, sekretarza kr├│la W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy, zosta┼é ponownie przebudowany i rozbudowany. Rz─ůdy Ole┼Ťnickiego zbieg┼éy si─Ö z wojnami husyckimi, kt├│re toczy┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ na tych terenach.

W 1456 roku kr├│l Kazimierz Jagiello┼äczyk  odda┼é biskupom krakowskim ca┼ékowit─ů w┼éadz─Ö s─ůdownicz─ů r├│wnie┼╝ nad ┼Ťwieckimi poddanymi d├│br lipowieckich. I wtedy w┼éa┼Ťnie rozpoczyna si─Ö w historii zamku okres, kt├│ry nie cieszy si─Ö dobr─ů s┼éaw─ů.

Widok z wie┼╝y zamkowej

Zamek opr├│cz funkcji mieszkalnych, zacz─ů┼é tak┼╝e spe┼énia─ç rol─Ö wi─Özienia dla os├│b podleg┼éych jurysdykcji duchownej.  Poza tym by┼é magazynem skarb├│w zdobytych przez biskup├│w podczas wypraw ┼éupie┼╝czych, co bynajmniej nie by┼éo zgodne z naukami ko┼Ťcio┼éa. Jednym z wi─Ö┼║ni├│w wie┼╝y by┼é zbrodniczy opat Miko┼éaj z Buska. W XVI wieku w dobie reformacji biskupi ze swej rezydencji uczynili wi─Özienie dla kacerzy lub zbyt ┼Ťmia┼éych ksi─Ö┼╝y reformator├│w. Osadzono tu miedzy innymi w┼éoskiego reformatora i zarazem profesora Akademii Krakowskiej, Franciszka Stankara.

Romantyczna legenda m├│wi, ┼╝e w ucieczce pomog┼éa mu zakochana w nim c├│rka dozorcy wi─Öziennego. Dziewczyna mia┼éa do niego do┼é─ůczy─ç nast─Öpnego dnia, jednak jej ojciec zorientowa┼é si─Ö, ┼╝e pomog┼éa uciec wi─Ö┼║niowi. Zdenerwowany zakaza┼é jej opuszczania zamku. W┼éoch nie m├│g┼é ju┼╝ wr├│ci─ç i jej pom├│c bo zosta┼éby z┼éapany. Dziewczyna p┼éaka┼éa i b┼éaga┼éa ojca, jednak ten nie pozwoli┼é jej opu┼Ťci─ç mur├│w. Zrozpaczona i za┼éamana z t─Ösknoty postanowi┼éa ubra─ç si─Ö w przygotowan─ů sukni─Ö ┼Ťlubn─ů i pope┼éni─ç samob├│jstwo.

W rzeczywisto┼Ťci Franciszek zbieg┼é z wi─Özienia bez uwodzenia przedstawicielek p┼éci pi─Öknej, i by┼éa to pono─ç jedyna udana ucieczka w mrocznych dziejach zamku. Wbrew legendzie, przyczyni┼éy si─Ö do niej starania protestanckiej szlachty i wypchana pieni─Ödzmi sakiewka. Stra┼╝nicy po prostu przez par─Ö chwil nie byli zbyt ”czujni”. Natomiast Franciszkowi ju┼╝ w dwa lata po uwi─Özieniu uda┼éo si─Ö wyda─ç dzie┼éo o reformie Ko┼Ťcio┼éa w Polsce, kt├│rego pisanie rozpocz─ů┼é jeszcze w wi─Özieniu lipowieckim.

Pot─Ö┼╝ne mury zamczyska

P├│┼║niejsze wieki nie by┼éy ju┼╝ dla Lipowca takie ┼éaskawe. Zniszczenia w wyniku po┼╝aru zamku w 1629 roku i p├│┼║niej najazdu szwedzkiego rozpocz─Ö┼éy stopniowy proces upadku Lipowca. Innym czynnikiem powoduj─ůcym powolny zmierzch budowli by┼éa jego przestarza┼éo┼Ť─ç jako obiektu mieszkalnego, nie spe┼éniaj─ůcego ju┼╝ wymog├│w barokowych rezydencji. Tym samym Lipowiec przesta┼é ju┼╝ by─ç siedzib─ů biskup├│w krakowskich, kt├│rzy w pobli┼╝u niego wznie┼Ťli nowy, drewniany dw├│r, kt├│ry mia┼é spe┼énia─ç t─Ö funkcj─Ö. Ostatecznie zamek Lipowiec przesta┼é by─ç twierdz─ů biskupi─ů w 1789 roku i przeszed┼é wtedy na rzecz Skarbu Pa┼ästwa. Z kolei w 1800 roku kolejny po┼╝ar wypali┼é warowni─Ö do go┼éego kamienia.

Co ciekawe, w 1868 r. zamek kupi┼é hrabia Guido Donnersmarck, znana posta─ç na ┼Ül─ůsku. Stworzy┼é on mi─Ödzy innymi kopalni─Ö Guido. Nie nast─ůpi┼éy wtedy natomiast ┼╝adne znacz─ůce zmiany zwi─ůzane z zamkiem. Ostatecznie w po┼éowie XX wieku zdecydowano, ┼╝e zamek ju┼╝ na zawsze pozostanie trwa┼é─ů ruin─ů.

Prawie ka┼╝dy zamek mo┼╝e poszczyci─ç si─Ö w┼éasna legend─ů o duchach. Nic w tym dziwnego, bo czy istnieje lepszy wabik na turyst├│w ni┼╝ obietnica spotkania Bia┼éej Damy czy rycerza bez g┼éowy, kt├│rzy b┼é─ůkaj─ů si─Ö w romantycznych ruinach? ┬áZamek Lipowiec┬ámo┼╝e pochwali─ç si─Ö tym, ┼╝e nawiedza go kilka zjaw.┬áW tym tak zwana ”grupa”.

Podobno od czasu do czasu mo┼╝na tu spotka─ç Bia┼é─ů Dam─Ö. To ta nieszcz─Ö┼Ťliwie zakochana c├│rka dozorcy z legendy. Mo┼╝na j─ů zobaczy─ç na zamkowych murach, jak czeka (i czeka) na swojego Franciszka.

Dawny skarbiec zamkowy

Drugi duch to ju┼╝ nie ofiara (a raczej ofiary) nieszcz─Ö┼Ťliwej mi┼éo┼Ťci. Je┼╝eli p├│jdziecie na spacer w pobli┼╝u zamku oko┼éo p├│┼énocy spodziewajcie si─Ö zobaczy─ç czarn─ů karet─Ö, kt├│ra zaprz─Ögni─Öta w sze┼Ť─ç czarnych koni, bez wo┼║nicy mknie bezszelestnie w kierunku bramy. Je┼╝eli jeszcze nie uciekli┼Ťcie, to podobno zobaczycie r├│wnie┼╝, jak z karety wysiada ubrany w purpur─Ö biskup i wchodzi na dziedziniec. Bardziej krwawe wersje legendy m├│wi─ů te┼╝, ┼╝e za biskupem krocz─ů kat i skazaniec, a w momencie egzekucji ca┼ée widmo znika wraz z uderzeniem pioruna. Brzmi zach─Öcaj─ůco, prawda? Je┼╝eli si─Ö kiedy┼Ť wybierzecie i to zobaczycie, to dajcie koniecznie zna─ç, jak by┼éo.

Translate ┬╗