W p├│┼énocnej cz─Ö┼Ťci Ojcowskiego Paru Narodowego, na wysokim cyplu skalnym nad dolin─ů Pr─ůdnika g├│ruje zamek w Pieskowej Skale. Wzniesiony przy starej drodze handlowej prowadz─ůcej z Krakowa na ┼Ül─ůsk, jest warown─ů rezydencj─ů renesansow─ů z zachowanymi elementami ┼Ťredniowiecznymi i uzupe┼énieniami z p├│┼║niejszych epok.

W podr├│┼╝y po Jurze Krakowsko-Cz─Östochowskiej nie spos├│b omin─ů─ç zamku w Pieskowej Skale. Dosta─ç do niego mo┼╝na wspinaj─ůc si─Ö po kamiennych schodach, albo podej┼Ť─ç drog─ů przez las. Nazwa zamku Pieskowa Ska┼éa pochodzi pono─ç, od pieska, kt├│ry przynosi┼é tu kiedy┼Ť jedzenie swojej pani uwi─Özionej w zamkowej wie┼╝y. Dorotka z Szafra┼äc├│w zakocha┼éa si─Ö w giermku jednego z rycerzy i jak si─Ö ┼éatwo domy┼Ťli─ç marnie na tym wysz┼éa.

Pierwsza wzmianka o zamku Peskenstein pochodzi┬áz 1315┬ároku,┬áz dokumentu┬áksi─Öcia krakowskiego W┼éadys┼éawa ┼üokietka. Prawdopodobnie┬áodnosi si─Ö┬áona jednak do za┼éo┼╝enia obronnego na s─ůsiedniej do obecnego zamku g├│rze Kocica. D┼éugosz wspomina o zamku┬áw Pieskowej┬áSkale jako fundacji Kazimierza Wielkiego, kt├│ra┬áw 1377┬ároku zosta┼éa nadana przez Ludwika W─Ögierskiego Piotrowi Szafra┼äcowi herbu Staryko┼ä.

Zamek mia┼é szcz─Ö┼Ťcie do w┼éa┼Ťcicieli. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich dba┼éa o jego prezencje. Sam r├│d Szafra┼äc├│w nale┼╝a┼é swego czasu do jednych z najbogatszych i najbardziej wp┼éywowych w kraju. Hieronim Szafraniec rozbudowa┼é swoj─ů siedzib─Ö. Obw├│d mur├│w┬áwzbogaci┼é si─Ö┬áwtedy o okr─ůg┼é─ů baszt─Ö┬áz bram─ů, a na ko┼äcu wysuni─Ötego na wsch├│d┬áz mur├│w┬ábudynku dostawiono drug─ů baszt─Ö. Na pewno te┼╝ zmieniono wtedy wystroju zamkowego, poniewa┼╝ przebywaj─ůc na dworze kr├│lewskim Hieronim m├│g┼é przenosi─ç do Pieskowej Ska┼éy najnowsze trendy.

Pieskowa Skała

Zamek jest uwa┼╝any za jeden z najpi─Ökniejszych na jurze krakowsko-cz─Östochowskiej. Opisywany w listach, pami─Ötnikach, wymieniany w dawnych bedekerach, ulubiony temat malarzy. Zachwyca┼é si─Ö nim siedemnastowieczny poeta Wespazjan Kochowski, w kunsztownych rymach opiewa┼é Franciszek Karpi┼äski, ÔÇťzachwycaj─ůcym okoÔÇŁ znalaz┼éa go Klementyna z Ta┼äskich Hoffmanowa. Ta renesansowa rezydencja, o kt├│rej niegdy┼Ť mawiano, ┼╝e ÔÇťz Wawelem Zygmunt├│w r├│wna─ç si─Ö mo┼╝eÔÇŁ, mie┼Ťci w swych murach muzeum, t┼éumnie odwiedzane przez turyst├│w niemal z ca┼éego ┼Ťwiata.

Prócz tłumu turystów, których nieustannie zachwyca architektura i malownicze położenie zamku, Pieskowa Skała ma też swoich stałych lokatorów. I to od wieków.

Zamek w Pieskowej Skale

Podobno renesansowe komnaty nawiedza duch by┼éego w┼éa┼Ťciciela, Piotra Szafra┼äca, rycerza, kt├│ry w XV wieku zosta┼é ┼Ťci─Öty za rozboje i bunt wymierzony w kr├│la Kazimierza Jagiello┼äczyka. Uprowadzi┼é nawet kobiet─Ö, kt├│ra broni─ůc si─Ö przed gwa┼étem, uciek┼éa i rzuci┼éa si─Ö z pobliskiej ska┼éy. Do dzi┼Ť jego posta─ç w czarnej pelerynie ma przechadza─ç si─Ö nocami po dziedzi┼äcu. Widzia┼é go pono─ç Johann Caspar von Friedrichsberg, profesor Uniwersytetu w Getyndze, a swoje spotkanie opisa┼é w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×┼Üwiat zjawisk nadzmys┼éowychÔÇŁ. Pisa┼é : ”Naraz spostrzeg┼éem, ┼╝e od strony mur├│w nadchodzi wysoka posta─ç, odziana jakby w fa┼édzist─ů, czarn─ů opo┼äcz─Ö z kapturem (dzi┼Ť nikt ju┼╝ nie nosi takich stroj├│w) i szybkim krokiem zmierza w kierunku g┼é├│wnej bramy. Zaciekawiony poszed┼éem za dziwnym przybyszem, kt├│ry wyprzedza┼é mnie zaledwie o kilka krok├│w. Nagle posta─ç znik┼éa. Nad bram─ů widnia┼éy dwie latarnie, ksi─Ö┼╝yc ┼Ťwieci┼é jasno i niemo┼╝liwym by┼éo, aby kto┼Ť niepostrze┼╝enie wyszed┼é z zamku czy ukry┼é si─Ö w za┼éomach muru. Na drugi dzie┼ä opowiedzia┼éem grafowi Mieroszewskiemu o nocnym spotkaniu. Nie by┼é specjalnie zdziwiony i twierdzi┼é, ┼╝e tajemniczym nieznajomym m├│g┼é by─ç jeden z dawnych w┼éa┼Ťcicieli zamku, kt├│ry przed laty wyrokiem kr├│lewskim po┼éo┼╝y┼é g┼éow─Ö pod top├│r kata”.

Przed wojn─ů w zamku mie┼Ťci┼é si─Ö tu pensjonat, ale go┼Ťcie nie mieli spokojnych nocy. W komnatach s┼éycha─ç by┼éo g┼éo┼Ťne kroki, uderzenia w ┼Ťciany, a stropy hucza┼éy jakby za chwil─Ö mia┼éy si─Ö zawali─ç. Jeden z pracownik├│w muzeum sprawdzaj─ůc okna przed nadchodz─ůc─ů burz─ů, zobaczy┼é kiedy┼Ť na schodach posta─ç w bia┼éym welonie kl─Öcz─ůc─ů z twarz─ů do ┼Ťciany. Widzia┼é j─ů wyra┼║nie, bo sie┼ä i korytarze o┼Ťwietlone by┼éy ┼Ťwiat┼éem elektrycznym. Chcia┼é podej┼Ť─ç bli┼╝ej, ale w├│wczas ogarn─ů┼é go l─Ök i szybko wr├│ci┼é do portierni.

Dziedziniec zewn─Ötrzny

Jaki┼Ť czas p├│┼║niej nocowa┼é w pokoju go┼Ťcinnym, mieszcz─ůcym si─Ö w├│wczas na pierwszym pi─Ötrze. Tak si─Ö z┼éo┼╝y┼éo, ┼╝e mia┼é przy sobie wilczura o imieniu Irma, psa bardzo ostrego i odwa┼╝nego. Oko┼éo godziny 23 po┼éo┼╝y┼é si─Ö i zgasi┼é ┼Ťwiat┼éo. Ju┼╝ usypia┼é, kiedy us┼éysza┼é skowyt psa. Zapali┼é lamp─Ö: Irma ze zje┼╝on─ů sier┼Ťci─ů czo┼éga┼éa si─Ö w kierunku tapczanu. Wyci─ůgn─ů┼é r─Ök─Ö aby j─ů uspokoi─ç i wtedy rozleg┼é si─Ö ┼éoskot tak straszny, jakby run─Ö┼éy belkowane d─Öbowe stropy. Odruchowo schyli┼é g┼éow─Ö i zamkn─ů┼é oczy. Kiedy min─ů┼é pierwszy szok stwierdzi┼é, ┼╝e wszystko w pokoju jest w najzupe┼éniejszym porz─ůdku, z sufitu nie spad┼é nawet kawa┼éek tynku. Wsz─Ödzie by┼éo cicho i ciemno. Po chwili ┼éoskot powt├│rzy┼é si─Ö, ale jakby w s─ůsiednim pokoju.

W┬áczasie niemieckiej okupacji w┼éa┼Ťciciele udost─Öpnili pomieszczenia hotelowe na┬ásierociniec, przez┬ákt├│ry┬áprzewin─Ö┼éy si─Ö setki dzieci, g┼é├│wnie z┬ádawnych kres├│w wschodnich.

Warto wspomnie─ç, ┼╝e┬ápo┬ádrugiej wojnie ┼Ťwiatowej zamek w┬áPieskowej Skale przej─ů┼é Skarb Pa┼ästwa. Zosta┼é znacjonalizowany i┬áprzekazany Ministerstwu Rolnictwa. W┬ároku 1950┬ázamek przej─Ö┼éo Ministerstwo Kultury i┬áSztuki. Rozpocz─Ö┼éy si─Ö w├│wczas gruntowne prace remontowe. Pod┬ákierunkiem profesora Alfreda Majewskiego przeprowadzono badania architektoniczne, w┬áwyniku kt├│rych┬áods┼éoni─Öto elementy renesansowej architektury i┬ádekoracji, a┬átak┼╝e zrekonstruowano szesnastowieczny dziedziniec arkadowy i┬áloggi─Ö widokow─ů.┬á Po┬ágeneralnej┬árenowacji sta┼é si─Ö on Oddzia┼éem Pa┼ästwowych Zbior├│w Sztuki na┬áWawelu. Na koniec warto doda─ç, ┼╝e zamek wykorzystywany jest bardzo ch─Ötnie przez tw├│rc├│w filmowych. ”Gra┼é” m.in. w ”Stawce wi─Ökszej ni┼╝ ┼╝ycie” , ”Janosiku” oraz ”Ogniem i mieczem”.

Translate ┬╗